Ας φανταστούμε μια συνάντηση των μεγάλων ονομάτων της αστυνομικής λογοτεχνίας, σε μια μάζωξη σε στυλ κινηματογραφικού crossover όπου το ensemble cast συναντιέται και συνεργάζεται σε μια υπόθεση υψηλού προφίλ. Όπου, περιορίζοντας το εύρος στο μεσογειακό νουάρ, ο αστυνόμος Χαρίτος συνεργάζεται με έναν κάποιο Φάμπιο Μοντάλε, ο Πέπε Καρβάλιο ανταλλάσσει συνταγές με τον επίγονο Σάλβο Μονταλμπάνο και ο Κολιάντρο μπουκάρει κάπου στη μέση, αδέξιος, θορυβώδης και απολύτως πεπεισμένος ότι έχει καταλάβει τα πάντα πριν από όλους. Η ιδέα είναι τόσο θελκτική, τόσο επικίνδυνη, τόσο pulpy, γιατί το αστυνομικό μυθιστόρημα, περισσότερο ίσως από άλλα λογοτεχνικά είδη, χτίζει τη γοητεία του πάνω στη μοναχικότητα του βλέμματος, στην ιδιοσυγκρασία του ερευνητή, στη συγκεκριμένη γεωγραφία που τον γέννησε και τον κρατά δέσμιο.
Με την ιδέα αυτή παίζουν δύο από του μεγαλύτερους εκπροσώπους του είδους στην Ιταλία, ο μεγάλος Ανδρέα Καμιλλέρι μαζί με τον νεώτερο ηλιακά αλλά εξίσου μεγάλο σε εύρος Κάρλο Λουκαρέλλι, με την σύμπραξη τους να γεννιέται σαν ένα what if κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων ενός ντοκιμαντέρ κατά το οποίο συνέπραξαν. Η ιδέα συζητήθηκε, ωρίμασε και βλάστησε χαρίζοντας μας τη Σιωπή που κυκλοφόρησε στην Ιταλία υπό τον τίτλο Acqua in bocca, ένα βιβλίο το οποίο δεν αποτελεί τόσο μια ολοκληρωμένη λογοτεχνική πρόταση όσο ένα λόγιο παιχνίδι όπου συναντιούνται δύο από τις χαρακτηριστικότερες φωνές του είδους.
Γραμμένο σε επιστολική μορφή, ως αλληλογραφία γύρω από μια άτυπη έρευνα, το βιβλίο φέρνει σε επαφή τον πιο διάσημο αστυνόμο της ιταλικής αστυνομικής λογοτεχνίας, τον Σάλβο Μονταλμπάνο, με την επιθεωρήτρια Γκράτσια Νέγκρο, μία από τις πιο χαρακτηριστικές ηρωίδες του Λουκαρέλλι, η οποία ζητά τη βοήθεια του Μονταλμπάνο για έναν φόνο στη Μπολόνια, επειδή το θύμα κατάγεται από τη Βιγκάτα, με την υπόθεση να αρχίζει γρήγορα να μυρίζει μυστικές υπηρεσίες, συγκάλυψη, κρατικό σκοτάδι και εκείνο το είδος της βίας που η Ιταλία γνωρίζει καλά να θάβει κάτω από διακριτικές διοικητικές σιωπές. Ο Σικελός αστυνόμος ιντριγκάρεται από το έγκλημα και από μια ιδιαίτερη λεπτομέρειά του, τρία μικρά χρυσόψαρα που βρίσκονται δίπλα στο πτώμα εν είδει υπογραφής, και επιπλέον, η άτυπη φύση της υπόθεσης του δίνει την ευκαιρία να μπει στη μύτη των ανωτέρων του, οπότε ο δρόμος του σύντομα διασταυρώνεται, έστω και από απόσταση αρχικά, με εκείνον της Νέγκρο, σε μια έρευνα που προχωρά μέσα από γράμματα, σημειώσεις, φωτογραφίες, αντικείμενα και υπαινιγμούς, σαν οι δύο συγγραφείς να γνωρίζουν από την αρχή ότι η κανονική αστυνομική διαδικασία δεν μπορεί να χωρέσει μια υπόθεση όπου το ίδιο το κράτος μοιάζει να έχει λερωμένα χέρια.
Η απόσταση ανάμεσα στους δύο ήρωες, είναι το ποιο ενδιαφέρον κομμάτι που δένει τη φόρμα του βιβλίου, που αντί να αδυνατίζει τη σύμπραξη, της δίνει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της, καθώς ο Μονταλμπάνο κουβαλά τη θερμοκρασία της Σικελίας, την ειρωνεία, την πείνα, την καχυποψία απέναντι στην ιεραρχία και την έμφυτη απέχθεια προς κάθε εξουσία που φοράει τη στολή της νομιμότητας, ενώ η Γκράτσια Νέγκρο έρχεται από έναν πιο ψυχρό και αστικό, πιο βορειοϊταλικό κόσμο, από τη Μπολόνια του Λουκαρέλλι, όπου το έγκλημα μοιάζει περισσότερο δεμένο με φακέλους ισολογισμών, υπηρεσίες, κλειστά γραφεία και διοικητικές σκιές. Η επιστολική μορφή επιτρέπει στις δύο φωνές να συναντηθούν χωρίς να ακυρωθούν, να ανταλλάξουν σημάδια αναγνώρισης χωρίς να μετατραπούν σε καρικατούρες του εαυτού τους, και γι’ αυτό το βιβλίο διαβάζεται με την ευχαρίστηση ενός καλοστημένου λογοτεχνικού inside joke, ενός μικρού παιχνιδιού ανάμεσα σε δύο συγγραφείς που ξέρουν πολύ καλά το είδος που υπηρετούν και τους μύθους που έχουν χτίσει γύρω από τους ήρωές τους.
Η Σιωπή παραμένει περισσότερο ένα κομψό παράρτημα δύο λογοτεχνικών συμπάντων παρά ένα πλήρες μυθιστόρημα. Η υπόθεση έχει νεύρο, το εύρημα με τα χρυσόψαρα λειτουργεί όμορφα ως παράξενο σημάδι μέσα στο αστυνομικό αίνιγμα, οι τόνοι της κρατικής συνωμοσίας ταιριάζουν απόλυτα στο ιταλικό πολιτικό φαντασιακό, όμως η μικρή έκταση και ο παιγνιώδης χαρακτήρας της σύλληψης αφήνουν την αίσθηση ενός πειράματος που τελειώνει τη στιγμή που θα μπορούσε να αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος. Διαβάζεται ευχάριστα σε ένα απόγευμα, ιδανικά καλοκαιρινό, με τη χαρά της αναγνώρισης και τη νοσταλγία της συνάντησης, σαν ένα σύντομο πέρασμα από έναν κοινό διάδρομο όπου ο Καμιλλέρι και ο Λουκαρέλλι αφήνουν για λίγο τις πόρτες των κόσμων τους ανοιχτές, αρκετά ώστε να ανταλλάξουν οι ήρωές τους βλέμματα, μηνύματα και σιωπές, πριν επιστρέψει ο καθένας στη δική του πόλη, στη δική του μοναξιά και στη δική του γεωγραφία του εγκλήματος.
